Xập xỏa là một nhạc khí gõ dùng để phụ họa theo tiếng trống, thường được làm bằng đồng hoặc các loại hợp kim, có nhiều kích cỡ khác nhau. Nhạc cụ này có hình dáng đặc trưng với viền miệng rộng, phần đáy cong tròn giúp cộng hưởng và tăng âm thanh khi va đập. Ở chính giữa mặt ngoài của đáy xập xỏa có một núm cầm, tạo thuận lợi cho người biểu diễn khi sử dụng. Khi đánh, người chơi dùng hai tay cầm hai núm, cho hai xập xỏa va và trượt vào nhau để tạo ra âm thanh lanh lảnh, vang xa nhưng không quá chói.
Trong dàn nhạc, xập xỏa không đảm nhiệm vai trò dẫn dắt giai điệu mà chủ yếu giữ chức năng phụ họa, làm dày và nổi bật nhịp điệu của dàn nhạc. Trong sự phối hợp với trống, nhạc cụ giữ nhịp chính và xập xỏa tạo điểm nhấn âm thanh, giúp tiết tấu trở nên rõ ràng, sinh động và cuốn hút hơn. Tiếng xập xỏa góp phần tạo không khí rộn ràng, trang trọng hoặc linh thiêng, tùy theo tính chất của buổi lễ hay hoạt động diễn xướng.
Xập xỏa thường được sử dụng trong các đội nhạc lễ, múa lân - sư - rồng, các lễ hội dân gian, nghi thức cúng tế đình, miếu, chùa và những sinh hoạt cộng đồng truyền thống. Nhờ cấu tạo đơn giản, dễ sử dụng và hiệu quả âm thanh cao, xập xỏa trở thành một nhạc khí phổ biến, gắn bó lâu dài với sinh hoạt văn hóa dân gian.