BỘ CÔNG CỤ NGHỀ GỐM

Nghề gốm Thanh Hà được hình thành vào khoảng thế kỷ XVI, XVII trong thời kỳ thương cảng Hội An phát triển thịnh đạt. Năm 2019, nghề gốm Thanh Hà được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia. Gốm truyền thống Thanh Hà trải qua quá trình chế tác gồm các khâu từ làm đất, chuốt (tạo hình), nhắm phơ (sửa nguội), nung gốm. Trong mỗi công đoạn chế tác đều có một số công cụ chuyên dùng.

Cái nề, mai thịt, mai chém, mai dở dùng trong công đoạn làm đất. Công cụ đa phần được làm bằng cán gỗ, lưỡi sắt, trong đó cái nề dùng để xén đất; mai thịt dùng để dằm đất sét; mai chém dùng để xén đất sét thành các cục nhỏ; mai dỡ dùng để xúc, cào đất sét.

Công đoạn chuốt gốm có các công cụ như cái sò dùng để miết láng gốm; vòng cạo dùng nạo phẳng lòng phôi gốm; ghế nhồi đất để đặt đất sét, nhồi thành các con đất trước khi đặt lên bàn xoay để chuốt; bàn xoay để tạo phôi; ghế ngồi chuốt để người thợ ngồi chuốt gốm trên bàn xoay; giẻ (vải) được dùng kèm với tay để tạo hình, miết phôi gốm; âu em (đồ gốm) để dùng đựng nước người chuốt gốm thấm nước vào tay, giẻ để dễ chuốt gốm; tấm ván bò để đặt phôi gốm sau khi chuốt xong.

Công đoạn nhắm phơ có các công cụ gồm cái đôn (gốm) dùng đặt phôi cho người sửa nguội chỉnh sửa, loại bỏ tạp chất, miết láng phôi; vòng cạo để nạo lòng phôi gốm cho láng.

Công đoạn nung gốm gồm các công cụ như đôi rổ gánh phơ dùng gánh phôi gốm vào lò nung; trang cào để cào than vụn trong khi nung; trang dọn để cào, dọn sạch nền lò sau khi nung; cái phết để khỏa đá trong sân lò nung sành; đôi dép đi sân thợ lò dùng để đi trong nền/sân lò; đôi nận để đựng nước tưới dập lửa lò; rìu dùng chặt củi để đốt lò nung gốm; dao cạy dùng để cạy sản phẩm dính nhau trong lò; giỏ bội để đựng sản phẩm ra lò.